Οι "Παναγίες" του Νομού Γρεβενών (Αφιέρωμα)



Ολόκληρος ο Αύγουστος έχει χαρακτηριστεί ως ο "Μήνας της Παναγίας", καθώς συντελείται η μεγαλύτερη Θεομητορική γιορτή του ορθόδοξου εορτολογίου. Μάλιστα την ημέρα αυτή, που είναι αφιερωμένη εξ' ολοκλήρου στην Παναγία πολλοί την αποκαλούν και "Πάσχα του Καλοκαιριού". Η Κοίμηση της Θεοτόκου που τιμάται στις 15 Αυγούστου, εορτάζεται με τιμή και ευλάβεια σε κάθε γωνιά της Ελλάδας.

Προσευχές, δεήσεις, ικεσίες ακούγονται την ημέρα αυτή σε όλες τις μητροπόλεις, τις εκκλησίες ακόμη και στα πιο απομακρυσμένα μοναστήρια και ξωκλήσια, ενώ σε κάθε γωνιά της χώρας μας υπάρχει και μια εκκλησία ή μοναστήρι αφιερωμένα στη Χάρη της. Και να μην ξεχάσουμε τα περίπου 500 "Θεοτοκωνύμια", της ονομασίες δηλαδή και τους χαρακτηρισμούς που Της έχουν αποδοθεί από τον απλό λαό, για να δείξουν την αγάπη και ευλάβεια προς το πρόσωπό Της. 

Έτσι λοιπόν και στον όμορφο νομό μας, το Νομό Γρεβενών, συναντούμε σκορπισμένα σε διάφορα σημεία του όμορφες εκκλησίες και μοναστήρια αφιερωμένα στη Μνήμη Της. Πάμε λοιπόν  τις γνωρίσουμε. 

1. Ιερά Μονή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου ή Παναγία Σπηλιώτισσα, Σπήλαιο Γρεβενών

Πηγή  φωτογραφιών: www.tovoion.com
Η Ιερά Μονή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου είναι ένα ιστορικό μοναστήρι που βρίσκεται στη βορειοανατολική είσοδο του χωριού Σπήλαιο στα Γρεβενά.

Σύμφωνα με μια λιθανάγλυφη επιγραφή το καθολικό είναι αφιερωμένο στην Παναγία και ιδρύθηκε το 1633, όταν Αρχιεπίσκοπος ήταν ο Γαβριήλ από τη Μηλιά Μετσόβου. Άλλες πληροφορίες αποδίδουν την ίδρυση της Μονής 10 χρόνια αργότερα, το 1643. Αρχικά υπαγόταν στην Αρχιεπισκοπή Αχριδών και το 1767 περιήλθε στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. 




Πηγή φωτογραφιών: www.tovoion.com

Μεταξύ των κτητόρων της Μονής έχουν διασωθεί τα ονόματα του Πατρός Δημητρίου, των ιερομονάχων Παχωμίου, Σάββα και Γαλακτίονος και του μοναχού Παρθενίου, ενώ η παράδοση θέλει να έχει περάσει από εκεί και ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, ο οποίος ίδρυσε κρυφό Σχολείο που λειτουργούσε στην περιοχή για χρόνια.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το εσωτερικό του καθολικού, στο οποίο υπάρχει ξυλόγλυπτο επιχρυσωμένο τέμπλο πάνω στο οποίο βρίσκεται  ζωγραφισμένη η σκηνή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και ακριβώς δίπλα μια απεικόνιση της μορφής της Παναγίας σε όρθια στάση η οποία κρατάει στα χέρια της το Χριστό. Η Μονή βέβαια διαλύθηκε το 1930 και τα ιερά της κειμήλια έχουν μεταφερθεί στη Μονή Οσίου Νικάνορα στη Ζάβορδα. 

    Πηγή φωτογραφιών: www.tovoion.com
2. Ο Ναός της Μεγάλης Παναγίας, Σαμαρίνα Γρεβενών

Πηγή φωτογραφιών: www.visit-grevena.gr

Η Μεγάλη Παναγία είναι ο Μητροπολιτικός Ναός στη Σαμαρίνα Γρεβενών αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Πρόκειται για μια μεγάλη σε μέγεθος εκκλησία με μεγάλο γυναικωνίτη και παρεκκλήσι αφιερωμένο στους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο. 

Η εκκλησία χρονολογείται γύρω στο 1812, ενώ άλλες πηγές υποστηρίζουν ότι χτίστηκε το 1818 και άρχισε να τοιχογραφείται 10 χρόνια αργότερα. Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι μέσα στο Ιερό έχει φυτρώσει εδώ και έναν αιώνα περίπου ένας πεύκος. Επιπλέον, άξιο θαυμασμού αποτελεί και το ξυλόγλυπτο χρυσωμένο μπαρόκ τέμπλο που είναι ένα πραγματικό κέντημα. 

Πηγή φωτογραφιών: www.visit-grevena.gr


Οι απανταχού Σαμαρινιώτες τιμούν ιδιαίτερα την εκκλησία της Μεγάλης Παναγίας και κάθε χρόνο πραγματοποιούν μεγάλες λατρευτικές και πανηγυρικές εκδηλώσεις από τις 14 μέχρι τις 16 Αυγούστου. 


3. Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Τορνικίου, Παναγιά Γρεβενών
Πηγή φωτογραφιών: zavorda1.blogspot.com

Η Ιερά Μονή Κοιμησεως της Θεοτόκου Τορνικίου βρίσκεται έξω από το χωριό Παναγιά, το οποίο ανήκει στο Δήμο Δεσκάτης, και είναι χτισμένη κοντά στην όχθη του Αλιάκμονα. Ιδρύθηκε το 12ο αιώνα και είναι στενά συνδεδεμένη με τη γνωστή οικογένεια των Τορνικίων.

Ο Ναός είναι διώροφος και οι τοιχογραφίες και των δύο ορόφων χρονολογούνται το 1481 και το 1730 και είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Εκτός από την εκκλησία σώζονται και τα κελιά που είναι λιθόκτιστα και χρονολογούνται από την εποχή της Τουρκοκρατίας. 

Η Εκκλησία έχει υποστεί πάρα πολλές ζημιές και έχουν γίνει εργασίες αποκατάστασής της, οι οποίες ολοκληρώθηκαν το 2001. Πλέον λειτουργεί σαν μεταβυζαντινό μνημείο ενώ τα τελευταία χρόνια η Εφορία Αρχαιοτήτων Γρεβενών σε συνεργασία με την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας και το Δήμο Δεσκάτης πραγματοποιούν γύρω στα τέλη Αυγούστου εκδήλωση αφιερωμένη στην Πανσέληνο του Αυγούστου που περιλαμβάνει δωρεάν ξενάγηση του χώρο της Μονής και μουσική βραδιά.


4. Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Παναγίας Μπουνάσιας, Παλιουριά Γρεβενών

Η Μονή του Ευαγγελισμού της Παναγίας Μπουνάσιας βρίσκεται στο χωριό Παλιουριά του Δήμου Δεσκάτης, χτισμένη σε υψόμετρο περίπου 1000 μέτρων κοντά στη Μπουνάσια την ψηλότερη κορυφή των Καμβουνίων. 

Το μοναστήρι χρονολογείται γύρω στο 1148, και υποστηρίζεται μάλιστα ότι την περίοδο της Τουρκοκρατίας και κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού αγώνα, η Μονή υπήρξε χώρος συγκέντρωσης αρματολών και κλεφτών, όπως επίσης και καταφύγιο γνωστών Μακεδονομάχων, ανάμεσά τους και του Γρεβενιώτη Θεόδωρου Ζιάκα. 

Το καθολικό του μοναστηριού είναι αφιερωμένο στον Ευαγγελισμό της  Θεοτόκου και τυπικά γιόρταζε δύο φορές το χρόνο. Μία στις 25 Μαρτίου, την γιορτή του Ευαγγελισμού, από όπου έχει και την ονομασία του, και την άλλη στις 15 Αυγούστου, στην κοίμηση της Θεοτόκου, δεδομένου ότι η Μονή θεωρείται ότι βρίσκεται υπό τη σκέπη της Παναγίας.


Για να εισέλθει κανείς στο Ναό πρέπει να περάσει μια μεγάλη ξύλινη Πόρτα που κλείνει με σιδερένιο μάνταλο και γύρω από αυτή είναι χτισμένοι βοηθητικοί χώροι και τα κελιά των μοναχών που κατοικούσαν εκεί.

Πλέον, το μοναστήρι δεν λειτουργεί, δεν υπάρχουν μοναχοί ενώ είναι έντονα τα σημάδια της εγκατάλειψης. Παρόλα αυτά αρκετός κόσμος το επισκέπτεται σχεδόν καθημερινά για να απολαύσει και τη μαγευτική θέα της λίμνης του Ιλαρίωνα που φαίνεται στο βάθος.


Επιμέλεια κειμένου: Μαριλένα Γιαννάκου 

Δεν υπάρχουν σχόλια

Αφήστε ένα σχόλιο

Από το Blogger.